Δεν πάει άλλο... πρέπει, επιτέλους, ν' αλλάξει το μοντέλο της δασοπυρόσβεσης

Δεν πάει άλλο... πρέπει, επιτέλους, ν' αλλάξει
το μοντέλο της δασοπυρόσβεσης

του Αντώνιου Καπετάνιου
δασολόγου-περιβαλλοντολόγου

Τα είχαμε πει και παλαιότερα, τα λέμε κάθε χρόνο, που δυστυχώς έχουμε και μια νέα οικολογική (κι όχι μόνον…) καταστροφή στη χώρα λόγω των δασοπυρκαγιών. Είναι προφανές, κατάδεικτο, ότι πια το παρόν μοντέλο δασοπυρόσβεσης, που εφαρμόζεται, είναι όχι απλά αναποτελεσματικό, αλλά καταστροφικό. Κι ότι, εξαιτίας και τούτου του γεγονότος, το φυσικό περιβάλλον της Ελλάδας γίνεται κάθε χρονιά και φτωχότερο, οδηγούμενη η χώρα στην ερημοποίησή της!

Πάντα, για κάθε καταστροφικό γεγονός δασοπυρκαγιάς υπάρχει η εύσχημη δικαιολόγηση της κατάστασης: φταίει ο καύσωνας, φταίνε οι άνεμοι, φταίει η “κλιματική κρίση” (εξού και οι μεγαπυρκαγιές στη χώρα και ανά τον κόσμο…), φταίνε οι εμπρηστές, φταίει γενικώς “ο κακός μας ο καιρός” (κυριολεκτικά και μεταφορικά). Όμως εκείνο που βασικά φταίει είναι η κακή δασοπροστασία-δασοπυρόσβεση, που ξεκινά από το ζήτημα της πρόληψης και φτάνει στο κρίσιμο ζήτημα της κατάσβεσης. Κι είναι βασικό να κατανοηθεί πως αυτά τα δύο ζητήματα, η πρόληψη και η καταστολή, είναι αλληλένδετα, και πως πρέπει ν’ ασκούνται από ένα όργανο, που θα έχει και τη συνολική ευθύνη της κατάστασης. Το πώς στην καλή μας Ελλάδα αυτά κατορθώσαμε με μια δικαιολογητική λογική να τα διαχωρίσουμε, και να πούμε την πρόληψη ασκεί η δασική υπηρεσία και την καταστολή η πυροσβεστική υπηρεσία, ε αυτό με αφήνει (χρόνους τώρα…) κυριολεκτικά εμβρόντητο (με ταράσσει δε, και με κάμνει να εξίσταμαι, ως ειδικό επιστήμονα περί της δασοπροστασίας…)

Μας είπαν, μάλλον θα το ξαναπούν…, να μην κάνουμε “κριτική του καναπέ” (ή “της πολυθρόνας”). Γιατί έτσι αερολογούμε και μόνον κακό κάμνουμε. Όμως κρίνουμε διότι γνωρίζουμε ως ειδικοί επιστήμονες, και μάλιστα επί του πεδίου κι όχι "επί του καναπέως", κι έχουμε το δικαίωμα και την υποχρέωση να το κάμνουμε, όσο το μπορούμε και μας “αφήνουν να μιλούμε”, διότι πρέπει ν’ αλλάξει αυτή η τραγική κατάσταση. Και ως προς τούτο θεωρούμε ότι η κριτική μας συμβάλλει.

Οι ένοχοι για τη διαχρονική απουσία δασοπροστασίας

Αναδημοσιεύουμε, από τον ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ, απόσπασμα ένος σημαντικού άρθρου περί δασοπροστασίας.

Οι ένοχοι για τη διαχρονική απουσία δασοπροστασίας

Στη χώρα μας, η τραγική επανάληψη καταστροφικών πυρκαγιών, από τη δεκαετία του '90 μέχρι σήμερα, αποτελεί την καλύτερη απόδειξη της αποτυχίας της πολιτικής όλων των κυβερνήσεων στη διαχείριση και δασοπροστασία.

Οι ελληνικές κυβερνήσεις υλοποίησαν αποφασιστικά τις κατευθύνσεις της ΕΕ (...) απογυμνώνοντάς την από τον προληπτικό χαρακτήρα της και δίνοντας έμφαση κυρίως στην καταστολή της πυρκαγιάς, αφού πρώτα αυτή εκδηλωθεί. Ετσι, οδηγούμαστε στη σημερινή κατάσταση, με τα δάση-εμπορεύματα να παραμένουν απροστάτευτα και να παραδίδονται στις φλόγες, ανοίγοντας τον δρόμο για νέες χρήσεις γης, επενδύσεις κ.λπ. (...)

Ολες οι αστικές κυβερνήσεις έκαναν τα αδύνατα δυνατά, στην προσπάθειά τους να κρύψουν ότι στις 10ετίες '60, '70, '80, '90 οι εμπρησμοί ήταν πάνω από το 65% των αιτίων των πυρκαγιών και κατέστρεφαν πάνω από το 85% των καμένων δασικών οικοσυστημάτων σύμφωνα με στοιχεία της Δασικής Υπηρεσίας και ότι οι πυρκαγιές ήταν βασικό εργαλείο μεταβολής του χαρακτήρα των καμένων δασών και δασικών εκτάσεων σε τουριστικές και άλλες επιχειρήσεις, οικόπεδα, οικισμούς, πολυτελείς βίλες, «δασικά χωριά» κ.λπ. Αλλωστε γι' αυτό ο σχεδιασμός χρήσεων γης γίνεται ή νομιμοποιείται στη βάση των αναγκών και επιλογών των μονοπωλιακών ομίλων (...)

Η δασοπροστασία ως θεμελιώδης πλευρά της ολοκληρωμένης διαχείρισης των δασών

Η προστασία των δασών (δασοπροστασία) αποτελεί —και πρέπει να αποτελεί— μια θεμελιώδη και κεφαλαιώδη πλευρά της ολοκληρωμένης διαχείρισης των δασών.

Το πρόγραμμα AntiNero βλάπτει σοβαρά τη βιοποικιλότητα!

Αλλη μια καταγγελία του προγράμματος AntiNero, αυτή τη φορά από την Οικολογική Κίνηση Πάτρας (ΟΙΚΙΠΑ). Σαρωτική καταστροφή της βλάστησης του υπορόφου με επιπτώσεις στη χλωρίδα και την πανίδα. Ο,τι ακριβώς εφαρμόζεται και στο ορεινό Πικέρμι τα τελευταία χρόνια απο τις διοικήσεις του Δήμου Ραφήνας. (Είπαμε οικολόγοι, όχι «οικολόγοι»...)

---

Η ΟΙΚΙΠΑ προσέφυγε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και ζητά την ορθή εφαρμογή της αντιπυρικής προστασίας των δασών.

Τις ενστάσεις της για την εφαρμογή του προγράμματος AntiNero καταθέτει η ΟΙΚΙΠΑ με δημόσια ανακοίνωσή της, λαμβάνοντας υπόψη την χείριστη και πιλοτική εφαρμογή του ανωτέρω προγράμματος σε δασικές περιοχές της Ηλείας (Καϊάφας).

Για το λόγο αυτό η ΟΙΚΙΠΑ μαζί με άλλες 33 συλλογικότητες και 178 πολίτες από όλη την Ελλάδα, υπέβαλε αναφορά ενώπιον της Επιτροπής Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, σχετική με τις παραβιάσεις της νομοθεσίας της ΕΕ στο πλαίσιο της εφαρμογής του προγράμματος AntiNero.

Στην ανακοίνωσή της η ΟΙΚΙΠΑ επισημαίνει:

Ή θα επιστρέψουν οι Δασικοί στα Δάση ή τα Δάση θα φύγουν από τη Χώρα

Ή θα επιστρέψουν οι Δασικοί στα Δάση
ή τα Δάση θα φύγουν από τη Χώρα

Της σιωπής προηγείται πάντα η εγκατάλειψη. Κι αν σήμερα τα δάση σωπαίνουν, είναι γιατί έχουν εγκαταληφθεί εδώ και χρόνια.

Η Ελλάδα, χώρα φτωχή σε πεδιάδες μα πλούσια σε βουνά και λόγγους, είχε για δεκαετίες μια ισχυρή και περήφανη Δασική Υπηρεσία. Ένα σώμα με επιστημονική γνώση, εμπειρική σοφία και σεβασμό στη γη. Οι δασολόγοι, οι δασοφύλακες, οι εργατοτεχνίτες του δάσους ήταν οι αφανείς ήρωες του φυσικού μας πλούτου. Τους ήξερες με το μικρό τους όνομα στο χωριό. Τους έβλεπες να περπατούν στις κορφές και να μιλούν με τα δέντρα όπως άλλοι μιλούν με τον Θεό.

Και όμως, εδώ και είκοσι χρόνια, η Δασική Υπηρεσία αποδιοργανώθηκε συστηματικά και μεθοδικά. Οι διορισμοί δασολόγων σταμάτησαν, οι οργανικές θέσεις έμειναν κενές και οι ελάχιστοι που απέμειναν παλεύουν με τα χαρτιά, όχι με τα δέντρα. Η γηράσκουσα γενιά των τελευταίων δασικών υπαλλήλων, μεσήλικες πια ή και συνταξιούχοι, κουβαλούν στη μνήμη τους τεχνογνωσία που χάνεται με κάθε κηδεία.

Τα δάση καίγονται, η πολιτεία σιωπά

Δημήτρης Καπετανάκης*

Τα τελευταία 18 χρόνια, πάνω από το 8% της συνολικής έκτασης της Ελλάδας έχει παραδοθεί στις φλόγες. Ένα ποσοστό που κάθε χρόνο αυξάνεται, μα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένας απλός αριθμός στατιστικής. Πίσω από κάθε δασικό στρέμμα που χάνεται, υπάρχει ένα οικοσύστημα, ένας πνεύμονας πρασίνου, μια ασπίδα απέναντι στην κλιματική κρίση, και η απώλειά του αφορά όλους μας.

Το 2018, η χώρα βίωσε μια από τις πιο μαύρες στιγμές της σύγχρονης ιστορίας της: την τραγωδία στο Μάτι, με δεκάδες νεκρούς. Αντί αυτή η καταστροφή να λειτουργήσει ως καμπανάκι για ουσιαστική θωράκιση της πολιτικής προστασίας, φαίνεται πως λειτούργησε περισσότερο ως παρένθεση σε έναν διαρκή κύκλο αδράνειας και πρόχειρων χειρισμών.

Το καλοκαίρι του 2024, η φωτιά ξεκίνησε από τον Βαρνάβα και έφτασε μέχρι το Πάτημα Χαλανδρίου. Δασικές εκτάσεις, άγρια ζώα, σπίτια και περιουσίες έγιναν στάχτη μέσα σε λίγες ώρες. Κι όμως, η επίσημη κρατική αφήγηση περιορίστηκε, ξανά, στο γνωστό μοτίβο: «Οι ισχυροί άνεμοι ευθύνονται». Μια βολική δικαιολογία, σχεδόν τελετουργική, που αποδίδει τα πάντα στον καιρό και αθωώνει την ανθρώπινη αμέλεια, την κρατική υποτίμηση της πρόληψης και την έλλειψη σχεδιασμού.

Το παράλογο του AntiNero

Το Πρόγραμμα Antinero[1], που εφαρμόζεται ως απάντηση στις συχνές δασικές φωτιές στην Ελλάδα, παρουσιάζεται από την κυβέρνηση ως ο κύριος τρόπος πρόληψης και προστασίας των δασών. Ωστόσο, το πρόγραμμα έχει προκαλέσει σοβαρές ανησυχίες και κριτική[2] από ειδικούς για τα δάση, περιβαλλοντολόγους και την επιστημονική κοινότητα για τις επιπτώσεις του στο περιβάλλον.

Αν και στοχεύει στην προστασία από τις φωτιές μέσω καθαρισμού των ξερών κλαδιών και φύλλων, το πρόγραμμα δεν προσαρμόζεται στις τοπικές ανάγκες κάθε περιοχής. Αντί να αποδεικνύεται αποτελεσματικό στην πρόληψη των πυρκαγιών, οι επεμβάσεις του φαίνεται να οδηγούν σε επιπλέον καταστροφή του περιβάλλοντος και σε μείωση των διαφορετικών ειδών φυτών και ζώων, χωρίς πραγματικό όφελος για την πρόληψη των πυρκαγιών. Η αφαίρεση ξύλων και φυτών που παίζουν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της φυσικής ισορροπίας γίνεται με γρήγορους ρυθμούς, κάτι που χειροτερεύει την κατάσταση των δασών και απειλεί τις φυσικές διαδικασίες. Σε πολλές περιπτώσεις, οι μεγάλες επεμβάσεις του Antinero έχουν αφαιρέσει από τα δάση καταφύγια για τα ζώα, αυξάνοντας παράλληλα την πιθανότητα πλημμυρών.

Ανεπαρκής έλεγχος για το περιβάλλον

Το πρόγραμμα δεν περνάει από τους απαραίτητους ελέγχους για το περιβάλλον και δεν εφαρμόζεται σωστή εκτίμηση των επιπτώσεων, όπως απαιτεί η ευρωπαϊκή νομοθεσία για έργα με μεγάλες επιπτώσεις σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Οδηγία 42/2001 και τους ελληνικούς νόμους. Ειδικά για προστατευόμενες περιοχές, ο νόμος απαιτεί προηγούμενη εκτίμηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον, την οποία το Antinero παρακάμπτει, καταλήγοντας να αντιμετωπίζει όλα τα δάση της χώρας με τον ίδιο τρόπο, αγνοώντας τις τοπικές διαφορές σε κλίμα, τοπίο και είδη φυτών και ζώων.

Το πρόγραμμα «ANTINERO»

Εχει προβληθεί από σύσσωμο το κυβερνητικό επιτελείο ως η μεγαλύτερη δράση πρόληψης των δασικών πυρκαγιών που έχει ποτέ εκπονηθεί. Μάλιστα το πρόγραμμα προβλέπει δαπάνη 415,1 εκατ. ευρώ συνολικά.

Η αποτελεσματική προστασία των δασών από τις δασικές πυρκαγιές αποτελεί ένα διαχρονικό ζητούμενο, το οποίο αν δεν συνδεθεί με το κεντρικό πρόβλημα των δασών δεν μπορεί ποτέ να αντιμετωπιστεί. Αυτό δεν είναι άλλο από το ότι έχει μετατραπεί το δάσος σε εμπόρευμα, που όταν φέρνει κέρδη από την αλλαγή της χρήσης του, μετατρέπεται σε οικισμούς, βιομηχανίες, ξενοδοχεία, βίλες, σούπερ μάρκετ, δασικά χωριά, λατομεία κ.λπ., ενώ όταν δεν φέρνει κέρδη, αφήνεται χωρίς διαχείριση και προστασία στο έλεος των δασικών πυρκαγιών και άλλων κινδύνων.

Θυμίζουμε ότι η πλήρης απαξίωση της πρόληψης ξεκίνησε το μακρινό 1998, όταν η τότε κυβερνητική πλειοψηφία (ΠΑΣΟΚ) αποφάσισε την αφαίρεση της αρμοδιότητας της δασοπυρόσβεσης από τη δασική υπηρεσία και την ανάθεσή της στο Πυροσβεστικό Σώμα. Ενέργεια πλήρως αντιεπιστημονική, αφού διέσπασε την ενιαία διαχείριση και προστασία του δάσους, διαχώρισε την πρόληψη από την κατάσβεση των δασικών πυρκαγιών και οδήγησε στην ουσιαστική ανυπαρξία κάθε είδους πρόληψης, ενώ ενισχύθηκε η κατάσβεση. Πολιτική απόφαση που αποδείχθηκε απόλυτα αποτυχημένη εκ των αποτελεσμάτων της υλοποίησής της, η οποία όμως δεν έχει αμφισβητηθεί από καμία κυβέρνηση που ακολούθησε.

Αναφορά 206 σελίδων καταγγέλλει οικολογικό σκάνδαλο ευρωπαϊκών διαστάσεων στο πρόγραμμα Antinero

Δέσποινα Παπαγεωργίου

213 περιβαλλοντικές οργανώσεις, φορείς και ενεργοί πολίτες καταγγέλλουν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο σοβαρότατες παραβιάσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας στο πρόγραμμα Antinero.

Πρόγραμμα Antinero

Μια ογκώδης αναφορά-καταπέλτης 206 σελίδων, που αφορά στο Πρόγραμμα Antinero, κατατέθηκε στις 22 Μαΐου στην Επιτροπή Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και στις 9 Ιουνίου στο Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, από το Επιμελητήριο Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας από κοινού με 212 περιβαλλοντικές οργανώσεις, συλλογικότητες και ενεργούς πολίτες. Η αναφορά εγείρει σοβαρότατες καταγγελίες για συστηματικές παραβιάσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας στο πλαίσιο του κυβερνητικού προγράμματος προστασίας δασών Antinero Ι, ΙΙ και ΙΙΙ, το οποίο φέρεται να καταστρέφει τα ελληνικά δάση.

Στους συνυπογράφοντες περιλαμβάνονται 35 οργανώσεις, μεταξύ των οποίων η Πανελλαδική Φιλοζωική και Περιβαλλοντική Ομοσπονδία, η Καλλιστώ – Περιβαλλοντική Οργάνωση για την Άγρια Ζωή και τη Φύση, η Οικολογική Κίνηση Πάτρας, ο Σύλλογος Μελισσοκόμων Αττικής, η SOS Μαίναλο, οι Πολίτες υπέρ των Ρεμάτων – Ροή, το Δίκτυο Συλλόγων και Φορέων για την Προστασία της Ευβοϊκής Γης, η Επιτροπή Προστασίας του Σέιχ Σου, ο Όμιλος Φίλων Δάσους Λαμίας, η Δρω – Κίνηση Πολιτών για την Αιτωλοακαρνανία, η ΠελοπόννηSOS.

Μπορούν να αναγεννηθούν τα δάση σε Πάρνηθα και Πεντέλη;

Δασολόγος απαντάει στο Reader

Καμένη έκταση και οικισμός στην Πεντέλη | In Time / Νίκος Χαλκιόπουλος

Γιώργος Βασιλείου

Σε τι κατάσταση βρίσκεται σήμερα η χλωρίδα σε Πάρνηθα και Πεντέλη; Μπορεί να ξαναδούμε τα δάση όπως ήταν;

Οι μεγάλες δασικές πυρκαγιές σε Πάρνηθα και Πεντέλη στα δύο βουνά της Αττικής τις τελευταίες δεκαετίες, προκάλεσαν μεγάλες καταστροφές στο φυσικό περιβάλλον και στις περιουσίες κατοίκων, με τις επιπτώσεις τους να μοιάζουν σε πολλούς μη αναστρέψιμες.

Η εικόνα που παρουσιάζουν οι περιοχές είναι αποκαρδιωτική, ειδικά στην Πάρνηθα, όπου οι πλαγιές που βρίσκονται προς την πλευρά της Αθήνας θυμίζουν άγονη ημιερημική περιοχή.

Τι συμβαίνει όμως πραγματικά με τα δύο βουνά της Αττικής; Υπάρχει δυνατότητα να αποκατασταθούν τα δάση και να αναγεννηθεί η χλωρίδα; Το Reader.gr επικοινώνησε με τον Γιώργο Καρέτσο, δασολόγο και πρώην ερευνητή του Ινστιτούτου Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων του ΕΛΓΟ Δήμητρα, ο οποίος εξήγησε την κατάσταση που επικρατεί σήμερα.

Πρόγραμμα “δασοπροστασίας” ANTINERO – Προστασία της Φύσης ή εξυπηρέτηση συμφερόντων;

“Καρατόμηση” υγιούς πεύκου στην παιδική χαρά της Διώνης (οδός Πίνδου)

Η Ικαρία εκπέμπει S.O.S.: η εφαρμογή των προγραμμάτων “δασοπροστασίας” AntiNero καταστρέφει τα δασικά οικοσυστήματα του νησιού. Αναδημοσιεύουμε από την Ικαριακή Ραδιοφωνία ένα άρθρο που περιγράφει την εκούσια εγκατάλειψη των δασών από μια πολιτεία που έχοντας εξοβελίσει την πρόληψη, επιλέγει την καταστολή για να καταλήξει τελικά στην εξόντωση του δάσους. “Τα δέντρα καίγονται. Καρατομήστε τα!” είναι πλέον το δόγμα της διοίκησης. Παντού!
Το ορεινό Πικέρμι ζει συνέχεια —με όλες τις διοικήσεις— αυτήν την καταστροφή. Το καλοκαίρι οι πυρκαγιές, ύστερα οι καρατομήσεις. Μαζικές αποψιλώσεις και εκτεταμένοι σαρωτικοί καθαρισμοί-εκκαθαρίσεις της βλάστησης (θάμνους και δέντρα). Αχρηστες εκχερσώσεις εντός δασικών εκτάσεων, κατ' ευφημισμό ονομαζόμενες αντιπυρικές ζώνες, αφού οι καύτρες που ταξιδεύουν εκατοντάδες μέτρα τις υπερπηδούν. Τα θαμνοκοπτικά και τα αλυσοπρίονα δίνουν καθημερινά το ρυθμό στο ρέκβιεμ του δάσους.

🌳 🔥 🌱 🌲 🔥 🌿

Για την αποτελεσματική διαχείριση των δασικών πυρκαγιών χρειάζονται ορθολογικές αποφάσεις, όχι απλή παράθεση αριθμών

Κοινή ανακοίνωση WWF Ελλάς, Πυρομετεωρολογικής Ομάδας FLAME (ΙΕΠΒΑ/Eθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών) και Ινστιτούτου Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων (ΙΜΔΟ) – ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ για την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου 2025.

Για άλλη μια χρονιά, η αντιπυρική περίοδος του 2025 ξεκινά με την καθιερωμένη απογραφή: πόσα εναέρια και επίγεια πυροσβεστικά μέσα διαθέτουμε, πόσα drones επιτηρούν, πόσο είναι το διαθέσιμο ανθρώπινο δυναμικό. Όμως η διαχείριση των δασικών πυρκαγιών δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο σε αριθμούς — στους διαθέσιμους πόρους στην αρχή και στα καμένα στρέμματα στο τέλος.

Αυτό που χρειάζεται επειγόντως είναι η ουσιαστική συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων για την παραγωγή και αξιοποίηση γνώσης με σκοπό την υποστήριξη του επιχειρησιακού έργου της Πολιτικής Προστασίας. Συνεργασία που θα μελετά δεδομένα, θα σχεδιάζει μακροπρόθεσμες στρατηγικές, θα προσαρμόζεται στις εξελισσόμενες προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής και θα επενδύει στην ουσιαστική ενημέρωση των πολιτών.

Να παρθούν τώρα μέτρα προστασίας του λαού και των δασών

ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΚΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΠΥΡΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ

Μπροστά στην έναρξη της νέας αντιπυρικής περιόδου, η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΚΚΕ κατέθεσε Ερώτηση στη Βουλή προς τους υπουργούς Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Εσωτερικών, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, σχετικά με τα μέτρα της κυβέρνησης για την επικείμενη αντιπυρική περίοδο. Παραθέτουμε την Ερώτηση.

* * *

Για μια ακόμη χρονιά, λίγο πριν την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου παραμένουν όλες οι αιτίες και οι αρνητικοί παράγοντες που τα προηγούμενα χρόνια συνέβαλαν στην εκδήλωση και εξάπλωση καταστροφικών πυρκαγιών.

Κατά την αντιπυρική περίοδο του 2024 είχαμε συνολικά περίπου 500.000 στρέμματα καμένες εκτάσεις. Μόνο στις 5 μεγαλύτερες πυρκαγιές κάηκαν 197.164 στρέμματα (Βαρνάβας Αττικής, Ροζενά Κορινθίας, Παγγαίο Ορος, Ρέθυμνο, Πισσώνας Εύβοιας). Το πιο χαρακτηριστικό είναι ότι η πυρκαγιά που ξεκίνησε από τον Βαρνάβα έφτασε μέχρι το Χαλάνδρι.

Η μαύρη λίστα των νεκρών διευρύνθηκε και φέτος, με τέσσερις πυροσβέστες εν ώρα υπηρεσίας, μία γυναίκα στην Αττική και άλλους δύο συνανθρώπους μας στην Κορινθία. Εκατοντάδες κατοικίες υπέστησαν ζημιές, καταστήματα, αυτοκίνητα, αγροτικές καλλιέργειες κάηκαν, λαϊκές περιουσίες καταστράφηκαν. Το σύνολο των λαϊκών οικογενειών συνεχίζει να νιώθει απροστάτευτο, ανασφαλές και εγκαταλειμμένο από το κράτος.

Θέση Δημοσιοϋπαλληλικής Ενότητας Δασολόγων για τις υπουργικές αποφάσεις για τα υβριδικά σχήματα

Ας μιλήσουμε για «πράσινες» μπίζνες…

Ξεκίνησε από το ΥΠΕΝ η διαβούλευση για 3 υπουργικές αποφάσεις, που εξειδικεύουν και επιδιώκουν να υλοποιήσουν την εκχώρηση της διαχείρισης των κρατικών δασών σε ξυλοβιομήχανους, ξυλέμπορους, σε κοινά σχήματα, με όσους από τους δασικούς συνεταιρισμούς, νέους ή παλιούς, προσαρμοστούν στις ληστρικές για τα δάση επιλογές τους.

Εκχώρηση, που ξεκίνησε από την κυβέρνηση της ΝΔ, με την ψήφιση του ν. 5106/2024, τον οποίο ως Δημοσιοϋπαλληλική Ενότητα καταγγείλαμε και συμβάλλαμε στην αποκάλυψη των κυβερνητικών επιδιώξεων. Με χαρακτηριστική, εκτός των άλλων, την συμβολική ανάρτηση πανό τον Οκτώβρη του 2023, στο συνέδριο της Δασολογικής Εταιρίας τη στιγμή που ο υπουργός κ Σκυλακάκης ανήγγειλε την εκχώρηση που έγραφε:

«Όχι στο ξεπούλημα των δασών στις ξυλοβιομηχανίες με κρατική επιδότηση.
ΝΑΙ σε άλλη κρατική πολιτική ολοκληρωμένης διαχείρισης και προστασίας.»

Η κυβέρνηση της ΝΔ και ο ίδιος ο υπουργός, θα μείνουν στη Δασική ιστορία, γιατί παρέδωσαν τα δάση στη ληστρική εκμετάλλευση των επιχειρηματικών ομίλων, χρησιμοποιώντας ως πρόσχημα την λεγόμενη κλιματική αλλαγή, για την καταστροφή και υποβάθμισή τους.

Έτσι, οι ξυλοβιομηχανίες θα κερδίζουν πολλαπλά από:

• Tην πώληση του ξύλου και των άλλων επεμβάσεων που θα “προβλέπονται” από τις διαχειριστικές μελέτες που θα γίνουν στα μέτρα τους.
• Την πώληση των ρύπων επειδή διαχειρίζονται “ορθά” τα δάση.
• Tα κέρδη εκμετάλλευσης της βιομάζας.
• Την πρόσθετη κρατική επιδότηση που ετοιμάζουν.

Αναδάσωση ή πανηγύρι;

Παύλος Κωνσταντινίδης
πρώην Τακτικός Ερευνητής του Ινστιτούτου Δασικών Ερευνών Θεσσαλονίκης

Διαβάζουμε "Την άνοιξη καλωσόρισαν οι Αχαρνές με μια μεγάλη δεντροφύτευση που πραγματοποιήθηκε στη Βαρυμπόμπη από το «Όλοι Μαζί Μπορούμε» σε συνεργασία με τον Δήμο Αχαρνών και τον Σύνδεσμο Πάρνηθας. Παρουσία της Διεύθυνσης Πρασίνου, με τη συμμετοχή κι άλλων διευθύνσεων του Δήμου μας και την ενεργό συμμετοχή πλήθους συνδημοτών μας και επισκεπτών της πόλης μας φυτεύτηκαν συνολικά 1500 μικρά κυρίως πλατύφυλλα δέντρα που ενέκρινε το Δασαρχείο Πάρνηθας. Σε μια έκταση δέκα περίπου στρεμμάτων επί των οδών Ορφέως και Δαβάκη μικροί και μεγάλοι ανέλαβαν δράση και αγκάλιασαν με τη δύναμη του εθελοντισμού τη φύση, το περιβάλλον μας, την ίδια τη ζωή."

Το δράμα των δασών μας δεν είναι ότι καίγονται. Το δράμα τους ξεκινά μετά την περίοδο των πυρκαγιών. Τότε που γίνεται ο σχεδιασμός της μεταπυρικής διαχείρισης των καμένων εκτάσεων. Μια καθαρά επιστημονική διαδικασία η οποία κακοποιείται βάναυσα κάθε χρόνο, από πρωτοβουλίες άσχετων με την οικολογία των καμένων δασών επιχειρήσεων τηλεφωνίας, ενημερωτικών μέσων, ποτών, σουπερμάρκετ κ.άλ. ακόμη και επώνυμων ΜΚΟ.

Ανήμπορη η Πολιτεία ανέχεται απαράδεκτες καταστάσεις παρεμβάσεων ιδιωτών σε έναν ευαίσθητο χώρο που είναι το καμένο δάσος, διότι νιώθει ενοχές από το παιδιάστικο πείσμα να συντηρεί ένα αποτυχημένο μοντέλο μηχανισμού καταστολής των πυρκαγιών και να μην το αλλάξει. Υπουργοί και παρατρεχάμενοι σύμβουλοι που η μοναδική τους εμπειρία από δάση είναι τα δασάκια που πήγαιναν ως μαθητές εκδρομή και αγνοούν βασικές οικολογικές αρχές και επιτρέπουν στον οποιονδήποτε επιχειρηματία να μαζεύει χρήματα, να σχεδιάζει και να εκτελεί απαράδεκτες αναδασώσεις που σε οποιαδήποτε άλλη σοβαρή χώρα είναι ευθύνη των κρατικών υπηρεσιών που τους εμπιστευθήκαμε.

Ερώτηση κατατέθηκε προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το πρόγραμμα AntiNero

Ερώτηση με αίτημα γραπτής απάντησης προς την Επιτροπή σχετικά με τη νομιμότητα του προγράμματος AntiNero (Ι-ΙΙ-ΙΙΙ), κατατέθηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού ελέγχου, σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπει το άρθρο 144 του Κανονισμού. Με την ερώτηση, που κατατέθηκε την 27/11/2024, τίθενται σειρά ερωτημάτων για ελεγκτέες πιθανές παραβιάσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας από την εφαρμογή του προγράμματος Antinero κυρίως όσον αφορά τους τομείς του περιβάλλοντος, των δασών, των δημοσίων έργων, της κίνησης των ευρωπαϊκών κονδυλίων και του ανταγωνισμού.

Συγκεκριμένα, ζητείται από την Επιτροπή να απαντήσει, αν το πρόγραμμα AntiNero (Ι-ΙΙ-ΙΙΙ), το οποίο προωθείται από την ελληνική κυβέρνηση ως το κύριο εργαλείο για την προστασία των ελληνικών δασών από τις πυρκαγιές, θα έπρεπε ως «πρόγραμμα» να υποβάλλεται σε περιβαλλοντική αξιολόγηση, σύμφωνα με το προβλεπόμενα στην οδηγία 2001/42/ΕΚ (ΕΕ L 197/30/21.7.2001), η οποία εφαρμόζεται σε προγράμματα με σημαντικές επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον. Αντ’ αυτού καταγγέλλεται ότι στην πράξη σήμερα, το πρόγραμμα υλοποιείται μέσω απλών δασοτεχνικών μελετών που εγκρίνουν τα τοπικά δασαρχεία, παρ’ όλο που τα έργα που εκτελούνται στα δάση συνίστανται σε συστηματικές αποψιλώσεις καθώς και αφαίρεση και απομάκρυνση του δασικού υπορόφου. Επισημαίνεται ακόμα ότι μετά από μία τριετία αδιάκοπης εφαρμογής του, το πρόγραμμα δεν έχει αποδειχθεί ικανό να αποτρέψει ούτε και αυτές τις δασικές πυρκαγιές, αντίθετα με τις προδιαγραφές και τους βασικούς στόχους του.

Οι δασικοί δρόμοι αυξάνουν τον κίνδυνο δασικών πυρκαγιών

---

Βασιλική Κατή*
Καθηγήτρια
Πανεπ. Ιωαννίνων, Τμήμα ΒΕΤ, Εργαστήριο BCL

---

Τα δάση μας είναι πολυτιμότατα ως φυσικές αποθήκες άνθρακα και τα πλέον σημαντικά όπλα μας στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. Πρόσφατη παγκόσμια έρευνα κατέδειξε πως τα δάση απορροφούν 31% περισσότερο CO2 από ότι θεωρούσαμε μέχρι σήμερα (παγκόσμια πρωτογενής παραγωγή 157 Ptgr/έτος) [1]. Η προστασία όλων των δασών πρέπει επομένως να αποτελεί πρώτη προτεραιότητα στις στρατηγικές αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης.

Η επικρατούσα άποψη είναι πως οι δασικοί δρόμοι συνεισφέρουν στην αντιπυρική θωράκιση των δασών, λειτουργώντας ενίοτε ως αντιπυρικές ζώνες, και παρέχοντας πρόσβαση στο εσωτερικό του δάσους για να την άμεση καταστολή των πυρκαγιών από τις δυνάμεις της πυρόσβεσης. Ισχύει;

Πότε οι δασικοί δρόμοι βοηθούν στην αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών;

Ερώτηση στη βουλή από βουλευτές της Νέας Αριστεράς για το πρόγραμμα Antinero στα δάση

Ερώτηση στη Βουλή των Ελλήνων για το πολυδιαφημισμένο πρόγραμμα «Antinero», που η εφαρμογή του έχει προκαλέσει σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα στα δασικά οικοσυστήματα της χώρας, συμφώνα και με τις καταγγελίες ειδικών επιστημόνων και περιβαλλοντικών οργανώσεων, κατέθεσαν από κοινού ο Τομεάρχης Αγροτικών και Βουλευτής Ξάνθης, Χουσεΐν Ζεϊμπέκ, και η Τομεάρχης Περιβάλλοντος, Βουλεύτρια Φλώρινας, και Γραμματέας της Κ.Ο. της Νέας Αριστεράς, Πέτη Πέρκα.

Οι Τομεάρχες της Νέας Αριστεράς σημειώνουν πως παρότι το πρόγραμμα —θεωρητικά— στοχεύει στην πρόληψη των δασικών πυρκαγιών, στην πραγματικότητα οδηγεί σε παρεμβάσεις που έχουν σαν αποτέλεσμα την καταστροφή των δασικών οικοσυστημάτων. Παρεμβάσεις που βασίζονται σε επιδερμικές μελέτες, κατά παράβαση ακόμη και της κοινοτικής νομοθεσίας, όπως καταγγέλλεται και από το Επιμελητήριο Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας. Με σαρωτικούς καθαρισμούς, που αφαιρούν τον δασικό υπόροφο, διαταράσσοντας σοβαρά τη βιοποικιλότητα και τη φυσική ανθεκτικότητα των δασών και γίνονται σε ευρεία κλίμακα, χωρίς επιστημονικό σχεδιασμό, χωρίς περιβαλλοντική αδειοδότηση, με τη χρήση βαρέων μηχανημάτων ακόμη και σε περιοχές αυστηρής προστασίας, όπως αυτές του δικτύου Natura 2000.

Τα εν λόγω έργα, που περιλαμβάνουν την απομάκρυνση της βλάστησης και τη διάνοιξη αντιπυρικών ζωνών, εκτελούνται βάσει απλών δασοτεχνικών μελετών, οι οποίες δεν ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Ενωσης, και έχουν ήδη προκαλέσει σοβαρή υποβάθμιση των δασών σε περιοχές της Βόρειας Εύβοιας και της Αττικής, αλλά και στην περιοχή του Καϊάφα, θέτοντας σε κίνδυνο τη φυσική ανθεκτικότητα των οικοσυστημάτων.

Το πρόγραμμα ANTI-NERO αποψιλώνει τα δάση

Σε ένα δάσος στη Βόρεια Εύβοια, εκεί που σταμάτησε η πυρκαγιά του 2021, εφαρμόστηκε το καλοκαίρι του 2024 το πρόγραμμα ΑΝΤΙΝΕRΟ, που σκοπό διακηρυγμένο έχει την προστασία του δάσους από την πυρκαγιά. Τα λόγια είναι περιττά: δείτε τι έκαναν στο δάσος και τι κάνουν σε όλα τα δάση στην Ελλάδα με πρόσχημα την προστασία τους.

Το πρόγραμμα υλοποιείται με διαγωνισμούς που διενεργεί το ΤΑΙΠΕΔ, και με κονδύλια από το Εθνικό Πρόγραμμα Αναδάσωσης. Να σημειωθεί πως η Κυβέρνηση μας υπόσχεται πως αυτό θα επεκταθεί. Παντού.

Βασικές σκέψεις για τη διαχείριση των μεσογειακών μας δασών και το πρόγραμμα AntiNero

---

Δρ Γεώργιος Καρέτσος
Δασολόγος, τ. ερευνητής ΙΜΔΟ

---

Εισήγηση στο πλαίσιο επιστημονικής ημερίδας με θέμα «Πρόγραμμα ANTINERO στα ελληνικά δάση: Νομικά και περιβαλλοντικά ζητήματα από την εφαρμογή του», που διοργάνωσε το Επιμελητήριο Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητος, τη Δευτέρα 7 Οκτωβρίου 2024 (ώρα 12:00-14:00), στην αίθουσα εκδηλώσεων του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών (Ακαδημίας 60).

Η μεσογειακή βλάστηση του θερμότερου μεσογειακού ορόφου, αποτελείται κυρίως από δάση χαλεπίου και τραχείας πεύκης, μεικτά δάση τραχείας και κυπαρισσιού, σημαντικά δάση φοινικικής αρκεύθου, δάση κουκουναριάς στην κεντροβορειοδυτική Πελοπόννησο κυρίως, δάση αειφύλλων πλατυφύλλων ειδών αποτελούμενα από αριές, πρίνους, σχίνα, κουμαριές, αγριελιές, χαρουπιές, ράμνους κ.λπ. συναφή είδη, με μικρότερη ή μεγαλύτερη κατά περίπτωση συμμετοχή, σε δενδρώδη ή θαμνώδη συνήθως μορφή, αμιγή ή μεικτά σε μια ποικιλία εδαφικών στρωμάτων και τοπογραφικού αναγλύφου. Σ’ αυτά θα πρέπει να προστεθούν και όλες οι φρυγανικές μορφές των νησιωτικών περιοχών και των θαλασσόκεδρων, όσων ακόμη αντιστέκονται στην τουριστική πίεση. Οι διαπλάσεις αυτές προέκυψαν από την καταστροφή των αρχέγονων δασών παράλληλα με την εμφάνιση του ανθρώπου στην περιοχή της μεσογείου και με ενέργειες που σχετιζόταν με τη γεωργική καλλιέργεια, την παντός είδους ξύλευση, τις πυρκαγιές και τη βόσκηση.

Κυβέρνηση Μητσοτάκη / Με χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης η καταστροφή των δασικών οικοσυστημάτων

Λούλη Σταυρογιάννη

Πώς το πρόγραμμα Antinero και οι σαρωτικοί καθαρισμοί αφαιρούν κάθε βλάστηση από τα δάση - Ακόμη και βαριά ερπυστριοφόρα χρησιμοποιούνται σε περιοχές Natura.

Στην υποβάθμιση των δασικών οικοσυστημάτων οδηγούν κατά κανόνα οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας άνω των 350 εκατ. ευρώ που χρηματοδοτούν το πολυδιαφημισμένο κυβερνητικό πρόγραμμα «Αντινέρο» 1, 2 και 3 από το 2021, καθώς οι σαρωτικοί καθαρισμοί αποψιλώνουν τον δασικό υπόροφο και αντιμετωπίζουν το δάσος ως σύνολο δέντρων αντί για βιοκοινότητα, ένα αλληλεξαρτώμενο σύνολο χλωρίδας και πανίδας.